Laus r vijum magalyfja

dgunum las g blaagrein um agerir rkisstjrnarinnar vegna niurgreislu magalyfja sem tilheyra flokki hinna svoklluu prtnpumpuhemla (hreftir vsa til sem PPI sem er stytting Proton Pump Inhibitors ensku) og kom mr vart a sj hversu margir slendingar eru hir essari tegund lyfja. Af essum skum langar mig til a benda nokkur atrii varandi PPI og segja fr minni reynslu sem kannski kemur rum til ga og gti spara eim og hinu opinbera strar upphir samt v a lina kvalir beggja aila.

Hva gera PPI-lyf?
Til PPI-lyfjaflokksins teljast m.a. Losec, Lmex, Lanser, Nexium, Omeprazol og Pariet. Samkvmt bklingi fr Landlknisembttinu er etta flokkur lyfja, sem notaur er til a mehndla bakfli og meltingarnot egar lfstlsbreytingar ea nnur lyf duga ekki (2008). bklingnum segir ennfremur a lyfin dragi r myndun magasru en vi a minnkar srsauki og dregur r notum maga og brjstholi. Me minni ertingu af vldum magasru nr lkaminn a lkna blgu ea sr sem kunna a hafa myndast. bklingnum er sem sagt gert r fyrir v a lyfi lkni flk flestum tilvikum af bakfli. g hef mikla tr essum PPI-lyfjum, au bjrguu mr snum tma og hafa eflaust broti mrg bl sgu lknisfrinnar hva varar lkningu sumum tegundum bakflis, magasrs og annarra meltingarsjkdma.
Lyf essum flokki tti eingngu a reyna smtma, ea nokkrar vikur skv. lknisri. Samt er a svo a flestallir sem g hef tala vi, og hfu inntku PPI-lyfja vegna bakflis, hafa aldrei geta htt v, annig a g leyfi mr a halda v fram a hr landi hafi fleiri sund manns veri PPI-lyfjum rarair. eir eru staddir blindgtu: geta ekki htt vegna ess a hellist yfir enn meiri srumyndun en var fyrir notkun PPI-lyfjanna, og hafa enga ara lei t r blindgtunni.

Hva gerist me langtmanotkun PPI-lyfja?
notkunarleibeiningum sem fylgja Pariet stendur: Vi langtmamefer m gefa 10 ea 20 mg vihaldsskammt af Pariet einu sinni dag, h svrun sjklings. ar stendur jafnframt: Fylgjast skal reglulega me sjklingum langtmamefer (srstaklega eim sem eru mehndlair lengur en eitt r). Af hverju arf a fylgjast me eim? Neytandanum kemur a ekki vi. Svari er m.a. a finna brfi sem neytendasamtkin Public Citizen skrifuu bandarska lyfjaeftirlitinu (FDA) en ess m geta a ri 2009 voru 119 milljnir lyfsela PPI-lyf gefnar t Bandarkjunum, svo a er sta til ess a hafa hyggjur ef um skaleg hrif getur veri a ra. Samtkin krfust ess a sett vri black label vivrun PPI-lyf en eim tma var ekkert sem varai vi skammtma- ea langtmanotkun eirra.
brfi neytendasamtakanna koma fram a.m.k. fjrar stur til ess a vara flk vi notkun lyfjanna:

  1. Frhvarfseinkenni. ar sem flk getur ori h PPI-lyfjum eftir jafnvel fjgurra vikna notkun, ttu sjklingar og lknar a vita af httunni vegna notkunar ess utan setts tmaramma.
  2. Htta beinbrotum. Ef margfaldur dagskammtur er notaur ea lyfin notu lengri tma getur httan beinbrotum vegna beinynningar hrygg, lnli ea mjm aukist.
  3. Skingarhtta. Bi skammtma- og langtmanotkun PPI-lyfja hefur veri tengd aukinni httu alvarlegum skingum, t.d. niurgangi sem orsakast af C. difficile bakterunni og lungnablgu. notkunarleibeiningum me Nexium er reyndar vara vi C. difficile httunni.
  4. Magnesumskortur. Sjklingar PPI-lyfjum gtu veri rum lyfjum sem lengja QTc bili hjartalnuriti en a gti leitt til vandra hj sjklingum me lgt magnesuminnihald bli, og ar me aukinni httu hjartslttarreglu.

Fleira var nefnt, m.a. a PPI-lyf gtu dregi r hrifum hjartalyfsins clopidogrel, og ar me auki httuna hjartafalli. Einnig yrfti a vara vi hugsanlegri milliverkun me methotrexate og mycophenolate mofetil. gti langtmanotkun PPI-lyfja valdi B12-vtamnskorti og brri nrnablgu (acute interstitial nephritis) en samtkin hldu v fram a 60 tilvik hafi egar veri skr. A lokum vildu samtkin a me llum PPI-lyfjum tti a fylgja nkvmar leibeiningar um lengd meferar. Reyndar hafi grein um allar essar hugsanlegu hliarverkanir birst frttabrfi lknasklans Harvard aprl sama r og tveimur rum ur, ea nvember 2009 tgfunni af Otolaryngology - Head and Neck Surgery, hafi lka birst grein um sama efni. m nefna rannskn sem birt var Annals of Family Medicine ma 2011 ar sem tkoman var a eir sem nota PPI-lyf reglulega auka httuna beinbrotum um 30% en hj eim sem taka hrri en rlagan dagskammt eykst httan 53%. Dr. Seung-Kwon Myung, einn af hfundum skrslunnar, sagi The New York Times: Forast tti langtmanotkun ea stran skammt PPI-lyfja.
Eins og heimildaskrin hr fyrir nean snir, hefur bandarska lyfjaeftirliti gefi t nokkrar vivaranir vegna langtmanotkunar essara lyfja en ekkert af essu efni virist hafa rata inn bor Landlknisembttisins, hva til eirra fjlmrgu sem hafa gleypt essi lyf rarair, grunlausir um hugsanleg eftirkst. fylgiseli me mnu Pariet stendur einungis: Ekki er hgt a tiloka krossofnmi vi ara prtnupumpuhemla ea afleiur benzimidazols.

Og hva kemur mr etta vi?
A sjlfsgu hfum vr slendingar hyggjur af heilsu allra landsmanna og v varar etta ml okkur ll, en g hef lka sjlf mikla reynslu af notkun essara lyfja, enda veri refldum skammti af Pariet (20 mg x 3 dag) um rabil. Saga bakflis hj mr hfst reyndar eftir nokkurra ra inntku sterkra blgueyandi lyfja vegna hlshnykks. raun er a srgrtilegt hversu mrg okkar lenda rssbanarei vegna lyfjainntku og eitt af eim lyfjum sem g tk einna mest af eim rum var kraftaverkalyfi Vioxx, sem sngglega var teki af markai vegna ur ekktra hliarverkana. htti g alfari blgueyandi lyfjum sem geta valdi magasri en sat uppi me brenglaa sruframleislu kjlfari.
ri 2003 var g greind me bakfli og byrjai a taka inn Pariet a rum meltingarlknis. a dugi ekki til, annig a desember fr g svokallaa Nissen fundoplication ager til ess a rengja opi milli maga og vlinda. hrif hennar entust tvr vikur en var g aftur komin PPI-lyf. Skmm er fr v a segja a essum rum, 2003-2008, gekkst g fjrum sinnum undir essa Nissen ager, og vru hrifin fr einum degi upp eitt r, en var g vallt komin aftur sfellt strri skammt af PPI-lyfjum. g vil taka fram a lknarnir sem hafa sinnt mr eru flestir sttt sinni til sma og eir hafa ekki rngva mr agerirnar, heldur hef g falast eftir eim ar sem lyfin dugu ekki til, og standi var mr brilegt. Af gsku sinni og umhyggju fyrir velfer minni hafa eir veri tilbnir a taka httuna me mr. Helst vildi g nefna tvr dsamlegar konur en tel ekki siferislega rtt a fara t nafnakall. Eftir sustu agerina 2008 hef g veri essum skammti, 60 mg af Pariet dag, samt 1-2 Asran fyrir svefninn og Gaviscon nokkrum sinnum yfir nttina. A sjlfsgu kom ekki til greina a skera aftur, annig a etta virtist eina leiin til ess a halda niri bakflinu en dugi samt ekki til.
Enginn sagi mr a me essum stra skammti og langtmanotkun vri g a margfalda httuna beinbrotum, samt rum hugsanlegum fylgikvillum.

Engin lkning vi bakfli dauans?
rsbyrjun 2012 var standi hj mr algerlega brilegt, rtt fyrir ll essi ofangreindu lyf, sem rtt nu a sl broddinn af bakflinu. g hef ekki enn lst mnu bakfli, sem fellur undir nocturnal GERD ea bakfli a nturlagi. Sjaldan hefur brjstsvii hrj mig, en nttunni, um lei og g leggst t af, byrja magasrur a fla upp hls og irritera raddbndin og hlsinn, sem bregast vi me v a loka fyrir ndunarveginn. Af essum skum hef g hrokki upp r svefni, stundum allt a 30-40 sinnum nttu. Oft er g lengi a n mr eftir slka vknun, srstaklega egar g hef upplifa a sem g kalla a deyja, .e. a byrja a renna t r tilverunni og urft a krafsa mig til baka. Eftir a hef g urft a raa saman huganum eins og psluspili og varla haft hlfa brenglaa hugsun klukkustund ea svo, og er svo hlfsofandi og einbeitingarlaus allan daginn. Ljst er a vandlifa er me bakfli af essari tegund og marga nttina hef g ekki ora a fara a sofa, heldur seti upprtt Lazy Boy alla nttina (srstk bakflisdna rmi dugi ekki til).
Um mijan janar fr g aftur til lkna sem g hafi ur leita til, .e. meltingarlknis, og srfrings sem s fyrrgreindi sendi mig til eftir a g greindist me vlindablgu. au voru auvita bi rrota, enda lknavsindin bin a gera a sem hgt var fyrir mig. Srfringurinn pantai reyndar tma svefnrannskn en a er nokkurra mnaa bilisti hana. rvntingu lagist g rannsknir Netinu og hugsai a ef lknar og lyfjafyrirtki hefu engin r, fyndist e.t.v. r eirri grein sem kallast hefbundin lknavsindi. datt g niur su sem heitir Earthclinic.com en ar eru mis aldagmul r, flest fr Indverjum (og einkennilegt a au kallist hefbundin samanburi vi ntma lknisfri). ar s g msar skringar bakfli sem g hafi ekki s ur, m.a. a a geti stafa af uppsfnun ungmlmum, skorti msum vtamnum, Omega fitusrum og magnesum, og, j, tru v ea ekki: of ltilli sruframleislu maganum.

Lausnin var eldhsinu mnu allan tmann
Eftir lestur greinanna Earthclinic og ummli gesta sunni var g gttu: gat a veri a ennan ratug sem g gekk undir fjrar agerir og tk inn lyf tonnatali hafi lausnin legi uppi hillu eldhsinu hj mr? tti g skili a hafa doktorsgru n ess nokkurn tma a hafa dotti hug a leggjast rannsknir til ess a lkna sjlfa mig? Mli er a g treysti lknum 100%, etta er eirra srsvi en mitt er barnabkmenntir. Margur lknirinn veit kannski meira um Astrid Lindgren en g geri og g hlusta af athygli og ngju hann; g spyr hann ekki um rk fyrir gum hrifum Lnu Langsokks ea Emils Kattholti brn: au liggja fyrir og allir vita hversu g au eru. En mr dettur ekki hug a segja honum hva geti veri g nttruleg lausn vi bakfli, tt g s langtmasjklingur og ekki hrifin af eigin reynslu. Lkning sem hefur g hrif sundir manna skiptir litlu mli: aeins greinar viurkenndum lknatmaritum og stareyndir lyfjafyrirtkja eru marktkar. Einhvern veginn hefur eirra frisvi einangrast og utanakomandi skoanir, hversu miklum rkum sem r byggjast, eru ekki velkomnar. Eftir a g fann lausnina vi jn minni hef g nefnt a vi tvo lkna en bir settu upp svip eins og g hafi sagt a geimverur hafi lkna mig me fjarhrifum fr grnu flmurunum hfi eirra.

Tfradrykkurinn
Fyrsta lausnin sem g s Earthclinic var a setja 2 msk. af lfrnu eplaediki t hlft vatnsglas, bta tsk. af matarsda t , lta freya, og drekka essa blndu risvar dag fastandi maga (.e. a hafa ekki bora a.m.k. 1-2 klst. undan). slandi fst m.a. lfrnt eplaedik fr Sollu og Beutelsbacher, annig a a er til flestum heimilum, samt bkunarsda sem vi notum pnnukkur og anna gmeti. essi hrefni eru mjg dr og kosta aeins brotabrot af v sem vi greium fyrir PPI-lyfin. Og rkisstjrnin fr tekjur af eim sta tgjalda.
ar sem g var, eins og margir arir, orin h Pariet, ori g varla a prfa. Eitt af v sem g ttaist mest ll essi r var a vera strandaglpur einhverjum sta yfir ntt og ekki hafa neitt magalyf mr a var martr, enda finn g enn lspjald hverri handtsku, hverjum vasa, hverri feratsku og hverju bori! En g ori a prfa og hafi engu a tapa. Fyrstu tvr vikurnar sleppti g einni tflu, .e. tk bara tvr Pariet sta riggja dag og innbyrti ennan Earthclinic tfradrykk, risvar dag. Svo fr g niur eina tflu dag, samt drykknum, og geri a 2-3 vikur. Strsta skrefi var a sleppa Pariet, sem g ori ekki, svo g skipti yfir Nexium vegna ess a r er hgt a brjta tvennt, annig a g var tflu af PPI-lyfi tvr ea rjr vikur. Loks tk g kvrun og htti alfari a taka PPI-lyf.

Er etta hgt? Hva me framtina?
a er ekki auvelt fyrir sjkling a taka svona kvrun og g skammast mn fyrir a segja a g tk hana n samrs vi lkni. g myndi aldrei htta blrstings- ea klesterllkkandi lyfi n samrs vi lkni og held a a gildi um flestll lyf. En egar kemur a PPI-lyfjum, er lan og upplifun sjklings nstum eini mlikvarinn virkni lyfsins. Reyndar getur sjklingur veri kominn me Barretts heilkenni (frumubreytingar vlinda af vldum bakflis) ea vlindablgu (sem g er reyndar komin me), ar sem lknir arf a fylgjast me framrun, en almenn lan hans hltur a endurspegla standi meltingarveginum. A vsu hef g gert arar lfstlsbreytingar essu tmabili t.d. nstum htt neyslu hvtu hveiti, mjlkurvrum, sykri og gervistiefnum, auk ess a taka inn Omega fitusrur, B-vtamn, meltingarensm og magnesum en a hefur lka miki a segja. PPI-lyf valda B-vtamn- og magnesumskorti. Allir lknar hljta lka a telja samanlg hrif essara breytinga til gs fyrir hvaa sjkling sem er.
Kannski lyppast g einn daginn inn glfi hj mnum kra meltingarlkni og segi a g hafi haft rangt fyrir mr. viurkenni g a kinnroalaust. En stareyndirnar liggja fyrir: g marga pakka af PPI-lyfjum, srulkkandi lyfjum, freyitflum og meira a segja astmalyfjum inni lyfjaskp sem g arf ekki lengur a halda. g drekk mna nttrulegu mixtru tvisvar dag fr r remur glsum niur tv, .e. laga kvldin tv gls af henni, eina til a drekka fyrir svefn og ara a morgni, og ess vegna er g htt a skrifa nja erfaskr huganum hverju kvldi. g sef n hyggjulaust allar ntur, tafliggjandi rminu mnu og vakna thvld a morgni. Fyrir slma ntt eftir ga veislu hef g samt Gaviscon tflu til a bryja ef g skyldi vakna upp me andflum en a gerist mjg sjaldan.
g er laus r vijum magalyfja au stjrna mr ekki lengur.

Lkning ea skammtmalausn?
Margir spyrja mig hvort g telji mig lknaa af bakfli, ar sem g arf enn a drekka eplaediki mitt og matarsdann tvisvar dag: er g ekki bara a halda einkennunum niri? g er ekki lknir og get ekki dmt um mli, ekki frekar en hvort PPI-lyfin su eingngu a halda niri einkennum sta ess a lkna sjklinginn. Kannski hvetur Lna Langsokkur til ekktar og uppreisnar brnum og egar au vera unglingar, koma vandrin ljs. get g sagt vi lkninn sem hrsai Lindgren: sju bara! Og meltingarlknirinn minn getur sagt mr a g hefi ekki tt a birta essa grein.
millitinni hef g btt vi rum lausnum sem vonandi bta standi til framtar. G vibt var a bora eitt epli kvldin, en fyrir utan a gildir s regla a bora ekkert eftir kvldmat. Svo btti g vi, samkvmt rum Earthclinic, vetnisperoxi 3% egar mr loksins tkst a f food grade en a sem selt er aptekum og var hr landi er technical grade og alls ekki tla til inntku. Me notkun ess hafa astmakenndir ndunarerfileikar sem tengdust bakflinu, horfi og n get g aftur stunda lkamsrkt sem var mgulegt sl. r mean g tti erfitt me andardrtt.
fer g eftir rum Allan Spreen M.D. sem er einn frra lkna sem eru mti notkun PPI-lyfja nema virkilega nausyn beri til, t.d. vi mefer magasra. Allan Spreen heldur v fram a hann hafi lkna 2/3 eirra sjklinga sem leita til hans me v a nota acidophilus og meltingarensm. Hann segir: Flk ltur (vegna rurs sjnvarpi) eins og magasra s einhver mistk fr nttrunnar hendi. Hversu oft ferli mnum hef g urft a endurtaka a SRA A VERA ARNA NIRI? VI RFNUMST HENNAR! (herslan er hans). Allan segir a egar vi klum srunni me sruhemjandi lyfjum, fari lkaminn af visku sinni a safna krftum og httir a beina eim a v a vernda vlinda gegn magasrunni ar me veikist magaopi. v fer sran upp og pirrar vlinda. egar vi tkum inn srubindandi lyf, lur okkur snggvast betur v vi drgum enn frekar r srunni. Skammtmalausnin tryggir a vandamli haldi fram (og versni jafnvel), segir hann, og bendir a Acidophilus duftformi verndi vlinda n ess a trma srunni en a trmir hins vegar kvlinni sem hn veldur. Vi getum hjlpa magaopinu a styrkjast me v a taka oft inn etta efni. Einnig urfum vi a taka inn meltingarensm. Sran er ekki vandamli, vi rfnumst hennar, heldur a sran fari upp vlinda. G melting tryggir viunandi srustig og ttingu magaopsins, segir Allan, og bendir sjklingum snum meltingarensm sem innihalda betaine hydrochloride sem er sra svipu eirri sem fyrirfinnst maganum (sj Jenny Thompson). Allan bendir srstaklega Super Enzymes fr Twin Lab sem virist fst flestum lndum nema slandi vegna srkennilegra innflutningreglna en vonandi fst btt r v innan skamms.

lyfjaval_pariet.jpg

Lokaor
Vi etta m bta a n spara g um 6.000 kr. mnui me v a sleppa Pariet, og ef nnur lyfseilsskyld magalyf eru talin me fer upphin yfir 10.000 kr. Hi opinbera sparar lka, enda tt Pariet hafi t.d. lkka veri. ri 2007 kostai mnaarskammturinn minn af Pariet 33.888 kr. Af v greiddi g 4.227 kr. og TR 28.938 (mismunur fr afsltt hj aptekinu). an hringdi g aptek og komst a v a sami skammtur myndi n kosta mig 6.492 kr. og rki aeins 350 kr. g hvi, en var tj a Pariet hefi lkka veri. Ljst er a sjklingurinn greiir enn smu upph, ef ekki hrri, en hi opinbera hefur fengi a njta afslttarins. rinu 2008 nam kostnaur sjkratrygginga vegna PPI lyfja rmum 812 milljnum (sj Prtnpumpuhemlar) en me markvissum agerum sem beindust a v a benda drari kosti tkst a minnka hann niur tpar 462 milljnir rinu 2010 (Kostnaur og notkun lyfja), og n er hann orinn enn minni. g er a.m.k. ng a vera bi einkennalaus og a tgjldin hafi minnka hj mr, hva a vera ekki lengur httu vegna httulianna sem taldir eru upp hr a ofan, hverjar sem afleiingarnar af 9 ra notkun kunna a vera framtinni.
Vonandi ntist reynsla mn einhverjum rum til ess a losna r vijum magalyfja en auvita eru svo margar tegundir bakflis til, og svo mismunandi stur sem liggja a baki eim, annig a hr er ekki um eina allsherjarlausn a ra, heldur bendingu fr einstaklingi sem telur sig hafa hloti mikla heilsubt.

Hfundur er doktor barnabkmenntum og starfar sem kennari og sjlfstur verktaki.

Heimildir
Jenny Thompson. Fire down below. HSI The Health Sciences Institute. Engin dags.

Chun-Sick Eom, MD, MPH et al. Use of Acid-Suppressive Drugs and Risk of Fracture: A Meta-analysis of Observational Studies. Annals of Family Medicine. 13. ma 2011.
Christian Nordqvist. Proton Pump Inhibitors Should Have Black-box Warnings, Group Tell FDA. Medical News Today. 24. gst 2011
FDA Drug Safety Communication: Clostridium difficile-associated diarrhea can be associated with stomach acid drugs known as proton pump inhibitors (PPIs). Bandarska lyfjaeftirliti (FDA), 8. febrar 2012.
FDA Drug Safety Communication: Low magnesium levels can be associated with long-term use of Proton Pump Inhibitor drugs (PPIs). Bandarska lyfjaeftirliti (FDA), 2. mars 2011.
FDA Drug Safety Communication: Possible increased risk of fractures of the hip, wrist, and spine with the use of proton pump inhibitors. Bandarska lyfjaeftirliti (FDA), 25. ma 2010
Kostnaur og notkun lyfja afgreiddra r aptekum 2008-2010. Sjkratryggingar slands, ma 2011.

Mehndlun bakflis og meltingarnota me prtonpumpuhemlum. Landlknisembtti 2008.
Prtnpumpuhemlar (PPI lyf). Frttabrf lyfjadeildar, febrar 2009. Sjkratryggingar slands
Proton-Pump Inhibitors. Harvard Health Letter. April 2011.


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband